In de barokperiode, die haar oorsprong in Italië vond en tot een hoogtepunt kwam in Duitsland, werd meer gebruik gemaakt van instrumenten zoals de clavecimbel, de luit, de blokfluit, de viola da gamba (soort van voorloper van de cello) en de cello zelf. De cello werd overigens gebruikt als basso continuo-instrument. Dat is een typische manier van begeleiden uit de barokperiode waarbij de cello of de viola da gamba, omwille van hun lagere klank, de baslijn gaan spelen voor bijvoorbeeld de clavecimbel of de viool. De barokmuziek evolueerde vooral door de rijken, die musici en componisten in dienst hadden die voor hen speelden, in het bijzonder tijdens feestelijkheden. Dat maakt dat er in de barokmuziek onderscheid werd gemaakt tussen verschillende dansvormen zoals de bourée, de gavotte (uit de beroemde cellosuites van Bach, gespeeld door een al even beroemde cellist) of de sarabande (in dit bekende voorbeeld van Händel hoor je meteen enkele van bovengenoemde instrumenten). De barokke muziek wordt wel eens omschreven als bombastisch, exuberant en geornamenteerd - je zal het misschien zelf al gehoord hebben in de paar fragmenten hierboven. Daarom kreeg deze stijlperiode ook de term 'barok', van het Portugese barocco, wat 'vreemd geschapen parel' betekent.
De barokperiode betekende ook het ontstaan van de opera, het gezongen toneelstuk. Een bekende componist van toneelmuziek en (semi)-opera's is de Brit Henry Purcell, tevens één van Groot-Brittanië's meest bekende componisten aller tijden.
Purcell schreef muziek voor speciale gelegenheden aan het hof (vb. een verjaardagsode aan Queen Mary). Hier kan je een zeer uitgebreide docu over Purcell vinden. Het interessante eraan is dat je ineens ook een aantal instrumenten ziet van in die periode. Dit melancholische fragment komt uit de opera Dido & Aeneas, de enige Engels gezongen opera uit de 17de eeuw.
Naast Purcell, Händel, Vivaldi (van de jaargetijden, hier de zomer), Monteverdi, Albinoni, Pachelbel (van de beroemde canon, die nadien trouwens gebruikt werd voor het nummer Rain and Tears van Demis Roussos) en nog zoveel anderen, verdient het muzikale genie Bach toch een aparte vermelding op deze blog.
Ik moet bekennen dat ik er een haat-liefde verhouding mee heb. Als kind en puber heb ik gefoeterd aan mijn piano toen Bach verplicht materiaal was met zijn Kleine Präludien, zijn Fughetten en Fuga's. Ik vond zijn muziek altijd te ordelijk, te beredeneerd, te passieloos en met ambetante versieringen waarop ik bijna mijn vingers verstuikte. Maar je zal je nog wel die ene vreemde avond in december herinneren waarop ik enkel de eenvoud van zijn cellosuites (hier door een andere zeer bekende celliste Jacqueline Du Pre, voor ze geveld werd door MS) kon verdragen als enige geluid... ;-)
Johann Sebastian Bach beheerste als muzikale duizendpoot verschillende instrumenten (orgel, clavecimbel, viool) maar was ook meester in melodie, harmonie en ritme. Hij hechtte veel belang aan orde in zijn muziek. Bach was van mening dat muziek diende om het gemoed te ontspannen en om God te eren. Werken als de Johannes- en de Mattheüspassie dienden dan ook om de bijbel uit te leggen. Met de enkele fragmenten hierboven heb ik slechts een fractie getoond van zijn oeuvre, dat ook nog instrumentale muziek voor viool en orgel bevat en nog sonates en cantates, naast de fuga's en de preludes. Je kan stellen dat Bach de barokmuziek naar een hoogtepunt gebracht heeft - en naar mijn mening ook wat vereenvoudigd heeft - en een inspiratiebron was voor heel wat muzikanten, van de daaropvolgende romantische periode tot moderne jazzmuziek en zelfs metal. Oh, en de Goldbergvariaties waren blijkbaar ook een inspiratiebron voor een bekende kannibaal ;-)
Met dit laatste filmpje maak ik de overgang van Bach naar de volgende muzikale periode en zelfs een grote sprong naar één van de beste a-capella zangers van de 20ste eeuw. Kwestie van je al wat warm te maken voor het vervolg ;-)
Referenties:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Barokmuziek
https://www.baroque.org/baroque/
http://www.baroquemusic.org/
http://www.slideshare.net/Gari125/the-baroque-36178800
Klara - Iedereen klassiek. Klassiek voor alle emoties.
